Temat planowanych ogranicze艅 w udzielaniu rabat贸w budzi emocje, nie tylko w艣r贸d prawnik贸w, ale i u przedsi臋biorc贸w.

W poni偶szym, ju偶 pi膮tym, artykule naszego cyklu 鈥濸rzewaga kontraktowa pod lup膮鈥 przyjrzymy si臋 bli偶ej kwestii zapowiadanych zmian w rabatach w obrocie produktami rolno-spo偶ywczymi.

Rabaty w relacjach handlowych

Rabaty, to cz臋sta praktyka wykorzystywana w relacjach handlowych w sektorze rolno-spo偶ywczym i s艂u偶y do dokonywania rozlicze艅 pomi臋dzy kontrahentami. Powszechnie stosowane s膮 w relacjach pomi臋dzy dostawcami produkt贸w rolno-spo偶ywczych z sieciami handlowymi, co powoduje, i偶 ci pierwsi ponosz膮 z tego tytu艂u okre艣lone koszty.

Do niedawna, rabaty jako takie bardzo rzadko pojawia艂y si臋 w przestrzeni dyskusji na gruncie prawnym. Pojawi艂y si臋 one wraz ze znacz膮cym wzrostem zainteresowania praktykami udzielania rabat贸w przez du偶e sieci handlowe oraz w dalszej kolejno艣ci 鈥 wraz z kolejnymi wszczynanymi post臋powaniami zarzucaj膮cymi nieuczciwe wykorzystywanie przewagi kontraktowej.

W zwi膮zku z powy偶szym, kwestia rabat贸w r贸wnie偶 zosta艂a uwzgl臋dniona w projekcie znowelizowanej Ustawy o przeciwdzia艂aniu nieuczciwemu wykorzystaniu przewagi kontraktowej w obrocie produktami rolnymi i spo偶ywczymi.

Jakie rabaty wyst臋puj膮 na rynku?

Na rynku rolno-spo偶ywczym mo偶emy zaobserwowa膰 r贸偶ne rodzaje rabat贸w. Najcz臋艣ciej stosowane dzielimy na:

  • rabaty ilo艣ciowe (tzw. upfront) - udzielane przez dostawc臋 za nabycie okre艣lonych ilo艣ci towar贸w. Progi i wysoko艣膰 rabatu s膮 zapisane w umowie i udzielane od razu na fakturze.
  • rabaty retroaktywne (tzw. retrorabaty) - udzielane po zako艅czeniu okresu rozliczeniowego najcz臋艣ciej w formie noty obci膮偶eniowej, w przypadku przekroczenia okre艣lonego poziomu sprzeda偶y. Charakteryzuj膮 je r贸偶ne progi i wysoko艣ci rabat贸w, kt贸re zapisane s膮 w umowie, a rozliczane kwartalnie. rabaty serwisowe 鈥 udzielane za wykonanie okre艣lonego rodzaju us艂ugi na rzecz dostawcy (ekspozycyjne, promocyjne, merchandisingowe, itp)
  • rabaty extra, rabaty targetowe - dodatkowo negocjowany rabat, zw艂aszcza w przypadku uzyskania wysokiego obrotu. Zwykle jest przydzielany i podpisywany w formie aneksu do umowy.

Jak by艂o dotychczas?

Ci膮gle obowi膮zuj膮ca Ustawa z 15 grudnia 2016 r. o nieuczciwym wykorzystywaniu przewagi kontraktowej nie porusza wprost kwestii rabatowych. W przyk艂adowym katalogu narusze艅, polityka rabatowa nie zosta艂a uwzgl臋dniona, a pomocnym przy ocenie, czy dany rabat stanowi naruszenie, jest og贸lna definicja wykorzystywania przewagi kontraktowej 鈥 czyli, czy dana praktyka jest sprzeczna z dobrymi obyczajami i czy zagra偶a istotnemu interesowi drugiej strony albo narusza taki interes. W kontek艣cie oceny rabat贸w Prezes UOKiK korzysta艂 z dorobku orzeczniczego w sprawie tzw. op艂at p贸艂kowych.

Niedozwolone rabaty

W projekcie nowelizowanej ustawy list臋 zakazanych praktyk wymienionych w dyrektywie 2019/633, rozszerzono o zakazan膮 praktyk臋 polegaj膮c膮 na nieuzasadnionym obni偶aniu nale偶no艣ci z tytu艂u dostawy produkt贸w rolnych i spo偶ywczych po jej przyj臋ciu przez nabywc臋 w ca艂o艣ci lub um贸wionej cz臋艣ci, w szczeg贸lno艣ci na skutek 偶膮dania udzielenia rabatu (art. 8 ust.1 pkt 4 projektowanej ustawy).

Jest to tak zwana klauzula czarna, czyli taka praktyka jest bezwzgl臋dnie zakazana. Brzmienie wy偶ej wskazanego przepisu wywo艂a艂o emocje podczas konsultacji publicznych, bowiem pojawia艂y si臋 w膮tpliwo艣ci, odno艣nie do tego, czy tak sformu艂owany zapis nie blokuje wszelkich rabat贸w retroaktywnych. Jednak偶e, jak wskaza艂o Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi zakaz dotyczy膰 b臋dzie jedynie sytuacji, w kt贸rych 偶膮danie rabatu nie b臋dzie uzasadnione. Dodatkowo wyja艣niono, 偶e w kt贸rych cena nie jest od pocz膮tku znana dostawcy, a kontrahent posiadaj膮cy przewag臋 kontraktow膮 nagle wystosowuje 偶膮danie udzielenia rabatu pod koniec okresu rozliczeniowego.

Rabaty dozwolone, ale pod warunkami 

Kwestia rabat贸w zosta艂a uwzgl臋dniona tak偶e w katalogu praktyk warunkowych (tzw. szarych), czyli takich, kt贸re zak艂adaj膮 warunkowe dopuszczenie ich stosowania, je艣li:

  • zostan膮 wpisane do umowy,
  • s膮 uznane przez strony za dozwolone,
  • wyra藕nie wskazano, 偶e nie stanowi膮 naruszenia.

Z listy 6 praktyk wzgl臋dnie zakazanych z pewno艣ci膮 warto spojrze膰 na:

  • rabaty promocyjne 鈥 polegaj膮ce na 偶膮daniu przez nabywc臋 od dostawcy zap艂aty za reklamowanie produkt贸w rolnych lub spo偶ywczych przez nabywc臋 (art. 8 ust. 1 pkt. 13).
  • rabaty reklamowe/marketingowe 鈥 polegaj膮ce na 偶膮daniu przez nabywc臋 od dostawcy zap艂aty za prowadzenie przez nabywc臋 marketingu produkt贸w rolnych lub spo偶ywczych (art. 8 ust. 1 pkt. 14) oraz ponoszenia op艂at za czynno艣ci wykonywane przez pracownik贸w zajmuj膮cych si臋 urz膮dzeniem lokalu wykorzystywanego do sprzeda偶y produkt贸w rolnych lub spo偶ywczych dostawcy (art. 8 ust. 1 pkt. 15)

Jakie zapisy powinny znale藕膰 si臋 w umowie promocyjnej?

Projektodawca wskazuje na wym贸g, aby umowa w zakresie by艂a zawarta przed przewidywanym terminem promocji i aby zawiera艂a postanowienia okre艣laj膮ce termin rozpocz臋cia promocji, czas jej trwania i ilo艣膰 produkt贸w rolnych lub spo偶ywczych, kt贸re b臋d膮 obj臋te promocj膮.

Rabaty 鈥 cel na 2021 r.

Niew膮tpliwie, polityka rabatowa to zagadnienie, z kt贸rym UOKiK postanowi艂 si臋 zmierzy膰 w ramach tzw. 鈥瀉kcji rabaty鈥. Akcja ta zosta艂a wskazana przez Prezesa UOKiK jako priorytet na 2021 r. Przypominamy, 偶e 21 kwietnia br. UOKiK poinformowa艂, 偶e w ostatnim czasie wnikliwie sprawdzi艂 rabaty uzyskiwane przez du偶e sieci handlowe od dostawc贸w produkt贸w rolno-spo偶ywczych.

Efektem tych dzia艂a艅 jest opracowany raport, o kt贸rym szerzej pisali艣my tutaj: (link) Nasz cykl 鈥濸rzewaga kontraktowa pod lup膮鈥.

W kolejnych artyku艂ach przyjrzymy si臋 kolejnym istotnym aspektom nowelizacji Ustawy o przeciwdzia艂aniu nieuczciwemu wykorzystaniu przewagi kontraktowej w obrocie produktami rolnymi i spo偶ywczymi, kt贸ra b臋dzie obowi膮zywa膰 najp贸藕niej od 1 listopada br. Zach臋camy r贸wnie偶 do zapoznania si臋 z innymi publikacjami serii 鈥濸rzewaga kontraktowa pod lup膮鈥:

W kolejnych artyku艂ach b臋dziemy szerzej omawiali mi臋dzy innymi:

  • W jakich sytuacjach b臋dzie interweniowa艂 Prezes UOKiK?
  • Jakie s膮 priorytety UOKiK w zakresie przewagi kontraktowej?
  • Jak b臋d膮 wymierzane kary z tytu艂u naruszenia przewagi kontraktowej?
  • ..... i wiele wi臋cej! Zapraszamy do lektury!

Autorka: Oliwia Gatz

kompas 01

Czy zainteresowa艂 Ciebie ten temat?

Skutecznie doradzali艣my wielu Klientom w tym obszarze prawnym - pomo偶emy r贸wnie偶 Tobie!

Skontaktuj si臋 ju偶 teraz, aby uzyska膰 wi臋cej informacji i um贸wi膰 si臋 z prawnikiem: