Niew膮tpliwie, rok 2020 r. i pocz膮tek 2021 up艂yn臋艂y pod znakiem zintensyfikowanych dzia艂a艅 Prezesa UOKiK w sprawie zwalczania nadmiernego op贸藕niania si臋 ze spe艂nianiem 艣wiadcze艅 pieni臋偶nych. W niniejszym artykule przedstawiamy pierwsze wnioski wyp艂ywaj膮ce z lektury wydanych dot膮d decyzji przez Prezesa UOKiK.

Przypominamy, 偶e Ustawa o tzw. zatorach p艂atniczych (ustawa o terminach zap艂aty w transakcjach handlowych wraz z ustaw膮 zmieniaj膮c膮) wprowadzi艂a od 1 stycznia 2020 r. istotne zmiany do zasad rozlicze艅 z kontrahentami, niezale偶nie od wielko艣ci b膮d藕 profilu dzia艂alno艣ci firmy. Szerzej pisali艣my w artukule Ustawa o zatorach p艂atniczych w pigu艂ce.

Ju偶 na pocz膮tku 2021 r., wydano pierwsze decyzje o 艂膮cznej karze ponad 800.000,00 z艂. W dw贸ch przypadkach odst膮piono od wymierzenia kary oraz wydano dwie decyzje o umorzeniu post臋powania.

Nadto, wszcz臋to blisko 100 post臋powa艅 przeciwko podmiotom z r贸偶nych sektor贸w gospodarki.  Z pierwszych wydanych decyzji mo偶na wyci膮gn膮膰 pewne wsp贸lne wnioski, o kt贸rych piszemy poni偶ej:

Jakie transakcje s膮 obj臋te post臋powaniem przed Prezesem UOKiK?

Prezes UOKiK poddaje analizie transakcje handlowe niespe艂nione lub spe艂nione po terminie, w badanym 3 miesi臋cznym okresie.
Kara mo偶e by膰 na艂o偶ona wy艂膮cznie za 艣wiadczenia pieni臋偶ne, kt贸re by艂y wymagalne oraz niezap艂acone lub zap艂acone z op贸藕nieniem we wskazanym, badanym okresie.
Sp贸艂ka, kt贸ra otrzyma艂a zawiadomienie, jest zobowi膮zana przekaza膰 Prezesowi UOKiK wszelkie wymagane informacje i dokumenty, w tym elektroniczne ksi臋gi podatkowe i dowody ksi臋gowe.

Transakcje nieobj臋te post臋powaniem

W prowadzonych przez Prezesa UOKiK sprawach, w kt贸rych zosta艂y wydane ju偶 decyzje wy艂膮czone z prowadzonego post臋powania zosta艂y 艣wiadczenia pieni臋偶ne wynikaj膮ce z transakcji handlowych, nieobj臋tych zakresem przedmiotowym b膮d藕 podmiotowym ustawy o przeciwdzia艂aniu nadmiernym op贸藕nieniom w transakcjach handlowych.

W ten spos贸b, jako niepodlegaj膮ce weryfikacji w toku post臋powania pod k膮tem terminowego spe艂nienia UOKiK wskaza艂:

  • 艣wiadczenie pieni臋偶ne wynikaj膮ce z transakcji handlowych, w kt贸rych kontrahentami Sp贸艂ki - drug膮 stron膮 transakcji 鈥 nie s膮 przedsi臋biorcy z pa艅stw cz艂onkowskich Unii Europejskiej, pa艅stw cz艂onkowskich Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) 鈥 stron umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym lub Konfederacji Szwajcarskiej
  • 艣wiadczenia pieni臋偶ne spe艂nione przez Sp贸艂k臋 przed okresem obj臋tym post臋powaniem.
    • Przyk艂adowo: 艣wiadczenia sprzed 1 stycznia, je艣li dane post臋powanie obejmowa艂o stycze艅-luty-marzec 2020 r.)
  • 艣wiadczenia pieni臋偶ne, kt贸re sta艂y si臋 wymagalne po okresie obj臋tym post臋powaniem 
    • Przyk艂adowo: 艣wiadczenia wymagalne po 31 marca, je艣li dane post臋powanie obejmowa艂o stycze艅-luty-marzec 2020 r.)

Kto jest stron膮 post臋powania?

Stron膮 post臋powania jest tylko przedsi臋biorca wskazany w tre艣ci postanowienia, a nie przyk艂adowo sp贸艂ka matka, czy inne sp贸艂ki z grupy kapita艂owej, do kt贸rych nale偶y przedsi臋biorca.

Decyzja ko艅cz膮ca post臋powanie w sprawie zator贸w p艂atniczych

Je艣li Prezes UOKiK, w toku post臋powania, stwierdzi wyst膮pienie zator贸w p艂atniczych, w贸wczas wydaje decyzj臋.
Tak膮 decyzj膮 nak艂ada na przedsi臋biorc臋 kar臋 finansow膮 lub (w okre艣lonych przypadkach) odst臋puje od na艂o偶enia kary oraz obci膮偶a przedsi臋biorc臋 kosztami post臋powania.

Kara za nadmierne op贸藕nienie w zap艂acie, jest obliczana jako suma jednostkowych kar za ka偶de niespe艂nione oraz spe艂nione po terminie, 艣wiadczenie pieni臋偶ne, kt贸re by艂o wymagalne w okresie obj臋tym post臋powaniem (z wy艂膮czeniem 艣wiadcze艅, kt贸rych termin spe艂nienia up艂yn膮艂 wcze艣niej ni偶 2 lata przed dniem wszcz臋cia post臋powania).

Aby ustali膰 wysoko艣膰 kary finansowej Prezes UOKiK stosuje nast臋puj膮c膮 metodologi臋:

  • 艣wiadczenia niespe艂nione 鈥 w przypadku 艣wiadcze艅 pieni臋偶nych, niespe艂nionych w okresie obj臋tym post臋powaniem, liczba dni op贸藕nienia jest obliczana od dnia nast臋puj膮cego po up艂ywie umownego terminu zap艂aty do ostatniego dnia okresu obj臋tego post臋powaniem;
  • 艣wiadczenia op贸藕nione 鈥 w przypadku 艣wiadcze艅 pieni臋偶nych, spe艂nionych po terminie w okresie obj臋tym post臋powaniem, liczba dni op贸藕nienia jest obliczana od dnia nast臋puj膮cego po up艂ywie umownego terminu zap艂aty do dnia zap艂aty, nie d艂u偶ej jednak ni偶 do ostatniego dnia okresu obj臋tego post臋powaniem.

Kwestia ochrony informacji poufnych przedsi臋biostrwa

Mimo, i偶 decyzje wydane przez UOKiK s膮 jawne i udost臋pnianie na stronie, to jednak w ka偶dej z opublikowanych decyzji zadbano o ocenzurowanie danych, kt贸re mog艂yby pom贸c w identyfikacji okre艣lonych transakcji czy kontrahent贸w sp贸艂ki.

Wszelkie informacje dotycz膮ce konkretnych dokument贸w, klient贸w b膮d藕 okoliczno艣ci specjalnych zosta艂y faktycznie usuni臋te z plik贸w, kt贸re s膮 dost臋pne na stronie UOKiK.

Co okaza艂o si臋 wyzwaniem w post臋powaniach przed Prezesem UOKiK?

Zdecydowanie najwi臋ksz膮 trudno艣ci膮 okaza艂o si臋 dotrzymanie narzuconego przez UOKiK terminu na udzielenie odpowiedzi i dostarczanie wszystkich wymaganych informacji.

Czasu na dope艂nienie tego obowi膮zku jest zazwyczaj bardzo ma艂o. Je艣li przedsi臋biorca nie posiada w艂a艣ciwie dostosowanego systemu wspieraj膮cego procesy ksi臋gowe, wype艂nienie kolumn w dostarczonym od UOKiK pliku Excel w terminie, graniczy z cudem.

Nadto, 鈥瀗ietypowe鈥 transakcje, jak na przyk艂ad: zniesienie wzajemnych rozrachunk贸w przez kompensat臋, z wykorzystaniem cash poolingu, faktoringu czy nawet wszelkie stosowanie faktur koryguj膮cych sprawiaj膮, 偶e uzupe艂nienie plik贸w Excel okazuje si臋 problematyczne i niezwykle czasoch艂onne.

Zatem, szczeg贸lnie istotne jest opracowanie strategii w post臋powaniu, kt贸ra przedstawi 艣wiadczenia pieni臋偶ne zwi臋藕le, ale w spos贸b uwzgl臋dniaj膮cy specyfik臋 rozlicze艅 w danym sektorze gospodarczym.

Wnioski i konkluzje na podstawie analizy dotychczasowych post臋powa艅

Przede wszystkim nale偶y podkre艣li膰, i偶 dzia艂anie Prezesa UOKiK cechuje wysoki formalizm. Urz膮d przywi膮zuje du偶膮 wag臋 do przepis贸w i surowo egzekwuje obowi膮zki z nich wynikaj膮ce. 

W zwi膮zku z czym, post臋powania trwaj膮 wiele miesi臋cy, a same przedsi臋biorstwa potrzebuj膮 zar贸wno wzmo偶onych zasob贸w czasowych, jak i ludzkich, aby sprosta膰 wymaganiom UOKiK w wyznaczonym terminie.

Nadto, Urz膮d ma wysokie oczekiwania odno艣nie przedstawianych informacji i wszelkich danych finansowych.
Na ka偶d膮 okoliczno艣膰, na kt贸r膮 powo艂uje si臋 strona, musz膮 zosta膰 przed艂o偶one dokumenty to potwierdzaj膮ce. Samo o艣wiadczenie strony o wyst膮pieniu danej okoliczno艣ci nie jest wystarczaj膮ce.

Istotnym problemem, kt贸ry nasuwa si臋 w kontek艣cie analizy dotychczas wydanych decyzji jest niedostosowanie oczekiwa艅 Urz臋du do szeroko pojmowanej praktyki biznesowej.

Wydaje si臋, 偶e ustawodawca (w efekcie czego r贸wnie偶 sam UOKiK) nie uwzgl臋dni艂 zawi艂o艣ci wyst臋puj膮cych w transakcjach handlowych, takie jak: liczne kompensaty, cz臋sto zmieniane terminy dostaw, b膮d藕 dostarczenia faktury, a tak偶e wspomniany wy偶ej faktoring i cash pooling.

Regulacje zawarte w Ustawie, sprawiaj膮 wra偶enie, 偶e mylnie za艂o偶ono, i偶 w relacjach mi臋dzy przedsi臋biorstwami, rozliczanie transakcji jest uproszczone i pozbawione wszelkich zawi艂o艣ci, a do ka偶dej wystawionej faktury przez kontrahenta, 艂atwo mo偶na przyporz膮dkowa膰 przelew opiewaj膮cy dok艂adnie na t臋 sam膮 kwot臋 i o identycznym tytule, co numer faktury.

Co dalej?

Prezes Urz臋du dostrzega braki w aktualnie obowi膮zuj膮cych przepisach, w szczeg贸lno艣ci w zakresie warto艣ci nak艂adanych kar (zbyt niskie) oraz obci膮偶enia zasob贸w Urz臋du i przedsi臋biorc贸w (zbyt wysokie).
Mo偶na zatem spodziewa膰 si臋 projektu nowelizacji przepis贸w w sprawie nadmiernego op贸藕niania si臋 w spe艂nianiu 艣wiadcze艅 pieni臋偶nych.

  • Na podstawie do艣wiadcze艅 uzyskanych w prowadzonych post臋powaniach widzimy ju偶, 偶e warto艣膰 nak艂adanych kar wynikaj膮cych z ustawowego wzoru jest zbyt niska, za艣 post臋powania powa偶nie anga偶uj膮 zasoby Urz臋du i przedsi臋biorc贸w. Pracujemy z Ministerstwem Finans贸w i Ministerstwem Rozwoju, Pracy i Technologii nad zmianami legislacyjnymi, aby usprawni膰 prowadzenie post臋powa艅 oraz 鈥 poprzez mechanizm sankcyjny 鈥 zwi臋kszy膰 presj臋 na terminowe i uczciwe rozliczanie si臋 du偶ych przedsi臋biorc贸w z ich kontrahentami - m贸wi Tomasz Chr贸stny, Prezes UOKiK.

Warto jednak pami臋ta膰, 偶e ewentualne na艂o偶enie kary administracyjnej za nadmierne op贸藕nianie si臋 w transakcjach handlowych nie oznacza konieczno艣ci niezw艂ocznej jej zap艂aty. Wyst膮pi ona dopiero 30 dni po uprawomocnieniu si臋 decyzji.

Nadto, decyzja administracyjna wydana przez Prezesa UOKiK nie jest rozstrzygni臋ciem ostatecznym.

Przy wyczerpaniu 艣rodk贸w odwo艂awczych sprawa wraz z materia艂em dowodowym mo偶e by膰 analizowana a偶 cztery razy (dwie instancje w post臋powaniu przed Prezesem UOKiK i dwie instancje w post臋powaniu s膮dowym).

Autorka: Oliwia Gatz

kompas 01

Czy zainteresowa艂 Ciebie ten temat?

Skutecznie doradzali艣my wielu Klientom w tym obszarze prawnym - pomo偶emy r贸wnie偶 Tobie!

Skontaktuj si臋 ju偶 teraz, aby uzyska膰 wi臋cej informacji i um贸wi膰 si臋 z prawnikiem: