Organy antymonopolowe nie zwalniaj膮 tempa w czasie ogranicze艅 prawno-gospodarczych zwi膮zanych z epidemi膮. Warto mie膰 od艣wie偶one procedury na wypadek nieoczekiwanej kontroli lub przeszukania Prezesa UOKiK, szczeg贸lnie gdy w czasie trwaj膮cych ci膮gle obostrze艅, wi臋kszo艣膰 pracownik贸w (w tym tzw. kluczowych) pracuje zdalnie.

Dzia艂ania organ贸w w czasie ogranicze艅 鈥 trwa pracowity okres

Turecki Urz膮d antymonopolowy wszcz膮艂 post臋powania wobec 29 przedsi臋biorc贸w zauwa偶aj膮c, 偶e wyg贸rowane praktyki cenowe tych firm mog膮 mie膰 istotny charakter naruszenia prawa konkurencji. Z kolei w Grecji, lokalny urz膮d antymonopolowy zainicjowa艂 szereg post臋powa艅 鈥 zar贸wno wyja艣niaj膮cych, ale co istotne 鈥 r贸wnie偶 przeprowadzi艂 dwa przeszukania (鈥瀌awn raid鈥) w sektorze spo偶ywczym oraz dystrybucji prasy. W Polsce, pod koniec kwietnia Prezes UOKiK wszcz膮艂 post臋powania, w kt贸rych sprawdzi, czy najwi臋ksze podmioty z sektora rolno-spo偶ywczego p艂ac膮 na czas rolnikom, dostawcom i innym kontrahentom. Zbada r贸wnie偶, czy polityki handlowe i cenowe nie zmieni艂y si臋 w okresie epidemii na niekorzy艣膰 mniejszych kontrahent贸w. Wszcz臋te post臋powania prowadzone s膮 w ramach tzw. ustawy przewagowej. Niemniej mog膮 mie膰 potencja艂 lub b臋d膮 impulsem do post臋powa艅 antymonopolowych, co czas poka偶e.

Greckie organy antymonopolowe (Urz膮d) by艂y jednymi z pierwszych, kt贸rzy podj臋艂y dzia艂ania przeciwko domniemanym praktykom antykonkurencyjnym w nast臋pstwie skarg na wzrost cen i braki w dost臋pie do 艣rodk贸w ochrony osobistej (masek, r臋kawiczek i innych). Urz膮d przeprowadzi艂  szeroko zakrojone post臋powanie wyja艣niaj膮ce w sprawie produkt贸w z bran偶y opieki zdrowotnej. Urz膮d wys艂a艂 wnioski o udzielenie informacji do ponad  4 tysi臋cy uczestnik贸w rynku i otrzyma艂 oko艂o  3.300 odpowiedzi. W przeciwie艅stwie do sektora spo偶ywczego,  kt贸rego dotkn臋艂y kontrole Urz臋du w Grecji podczas pandemii (i bezpo艣rednio zwi膮zane z ni膮), druga kontrola w sektorze prasowym nie mia艂a bezpo艣redniego zwi膮zku z pandemi膮 i by艂a (jak si臋 m贸wi) planowana od wielu miesi臋cy. Urz膮d zdecydowa艂, 偶e nie prze艂o偶y planowanej kontroli pomimo obowi膮zku zachowania dystansu, aby nie utrudni膰 post臋p贸w w pracy Urz臋du.

Przeszukania i kontrole - 鈥瀗aloty鈥 w trakcie ograniczonej liczby pracownik贸w w biurze

Zgodnie z obowi膮zuj膮cymi przepisami, w trakcie kontroli (na potrzeby artyku艂u b臋d臋 zamiennie u偶ywa膰 kontrola/przeszukanie 鈥 cho膰 obie procedury maj膮 pewne swoje odr臋bno艣ci, nie wp艂ywaj膮ce na g艂贸wny przekaz artyku艂u) urz臋dnicy maj膮 prawo wej艣膰 do ka偶dego lokalu (w tym prywatnych lokali zamieszkania), bada膰 odpowiednie ksi臋gi i rejestry oraz robi膰 kopie 偶膮danych dokument贸w. W przypadku gdy kontrola odbywa si臋 w pomieszczeniach przedsi臋biorstwa, organy antymonopolowe mog膮 r贸wnie偶 przes艂uchiwa膰 ka偶dego przedstawiciela personelu na temat fakt贸w lub dokument贸w zwi膮zanych z przedmiotem kontroli.

Organy antymonopolowe korzystaj膮 z szerokich uprawnie艅, a przedsi臋biorstwa powinny aktywnie wspiera膰 prac臋 organ贸w. Nieprzestrzeganie tych regu艂 przez przedsi臋biorstwo (np. podanie nieprawid艂owych, niekompletnych lub wprowadzaj膮cych w b艂膮d informacji) mo偶e prowadzi膰 do na艂o偶enia surowych grzywien. Podobnie naruszenia proceduralne dokonane przez organy (np. nieprzestrzeganie praw procesowych kontrolowanego podmiotu) mog膮 stanowi膰 podstaw臋 do odwo艂ania od wydanych w toku post臋powania postanowie艅 lub decyzji. Zatem przeprowadzenie kontroli w tym do艣膰 jednak wyj膮tkowym czasie ca艂kowitych lub cz臋艣ciowych ogranicze艅 - jest wyzwaniem zar贸wno dla przedsi臋biorstw, jak i dla w艂adz, je艣li chodzi o zapewnienie dzia艂a艅 zgodnych z wymogami i standardami prawnymi.

W czasie, gdy ci膮gle znaczna liczba pracownik贸w wykonuje swoj膮 prac臋 zdalnie, z domu lub pojawia si臋 w biurze jedynie sporadycznie, odpowiednia reakcja na niezapowiedzian膮 kontrol臋 mo偶e by膰 trudna. Szczeg贸lnie nale偶y zwr贸ci膰 uwag臋 na:

Wzrost ryzyka nieumy艣lnego podania niepe艂nych informacji.

  • W ostatnich tygodniach, pracownikami zazwyczaj obecnymi w biurach s膮 pracownicy ochrony, recepcji lub pracownicy dy偶uruj膮cy. Z natury rzeczy nie s膮 to najcz臋艣ciej osoby uprawnione do odpowiedniego przyj臋cia urz臋dnik贸w, przedstawiania wyja艣nie艅 lub udost臋pniania dokument贸w. Pami臋ta膰 nale偶y, 偶e kontrola mo偶e zosta膰 rozpocz臋ta r贸wnie偶 w przypadku nieobecno艣ci przeszukiwanego przedsi臋biorcy lub osoby przez niego upowa偶nionej. W贸wczas dokonywane jest tzw. okazanie zast臋pcze, kt贸re polega na tym, 偶e upowa偶nienie do przeszukania oraz legitymacje s艂u偶bowe przeszukuj膮cych okazuje si臋 innemu pracownikowi przeszukiwanego przedsi臋biorcy (np. w艂a艣nie pracownikowi ochrony, recepcji) lub 艣wiadkowi. Z tego wzgl臋du pojawia si臋 ryzyko, 偶e mog膮 oni cho膰by nieumy艣lnie po pierwsze odm贸wi膰 wst臋pu urz臋dnikom, a po drugie dostarczy膰 niepe艂nych lub nieprawid艂owych informacji.

Pogodzenie obowi膮zku wsp贸艂pracy z organami z wymogami dotycz膮cymi zachowania dystansu spo艂ecznego mo偶e by膰 trudne

  • Wydaje si臋, 偶e w trakcie kontroli lub przeszukania organy powinny w mo偶liwie najszerszym zakresie ogranicza膰 偶膮danie fizycznej obecno艣ci pracownik贸w, kt贸rzy w czasie ogranicze艅 pracuj膮 z domu. Mo偶e si臋 jednak okaza膰, 偶e dla skuteczno艣ci prowadzonej kontroli obecno艣膰 konkretnego pracownia b臋dzie dla organu kluczowa. Pojawia si臋 zatem pytanie i ryzyko do oceny czy odmowa stawienia si臋 pracownika wykonuj膮cego prac臋 zdalnie (ze wzgl臋du na potencjalne zagro偶enie dla zdrowia lub obowi膮zkow膮 kwarantann臋) zostanie uznane za brak wsp贸艂pracy 鈥 a co za tym idzie podstaw臋 do wymierzenia kary. Ciekawa b臋dzie obserwacja czy w trakcie obecnie trwaj膮cych kontroli, organy b臋d膮 (lub powinny) zezwala膰 na prowadzenie przes艂ucha艅 pracownik贸w z wykorzystaniem np. wideokonferencji.

Obawy dotycz膮ce nadu偶ycia uprawnie艅 kontrolnych przez organy (tzw. fishing expedition)

  • Organy s膮 oczywi艣cie zwi膮zane przedmiotem post臋powania okre艣lonym w postanowieniu o przeszukaniu. Obecno艣膰 os贸b do艣wiadczonych, w tym prawnik贸w w trakcie przeszukania pomaga zazwyczaj zidentyfikowa膰 zakusy organ贸w do poszukiwa艅 informacji lub dokument贸w wykraczaj膮cych poza zakres przeszukania. Tym samym, brak kompetentnych pracownik贸w na w siedzibie podmiotu kontrolowanego powoduje wzrost ryzyka nadu偶ycia uprawnie艅 kontrolnych.

Jak przetrwa膰 potencjaln膮 kontrol臋 w trakcie ogranicze艅 zwi膮zanych z epidemi膮:

  • Podaj pracownikom z tzw. pierwszej linii kontaktu (recepcja, ochrona, punkt kontroli) adres e-mail oraz bezpo艣rednie numery telefon贸w odpowiednich os贸b w ramach wewn臋trznego dzia艂u prawnego lub zewn臋trznej kancelarii, a tak偶e osob臋 kontaktow膮/koordynatora przeszukania po stronie przedsi臋biorcy.
  • Pracownicy z tzw. pierwszej linii kontaktu powinni by膰 zaznajomieni z podstawowymi krokami procedury na wypadek kontroli (a w tym z obowi膮zkami, kt贸re ich bezpo艣rednio dotycz膮).
  • Je偶eli z powodu ogranicze艅 prawnicy zewn臋trzni nie mog膮 by膰 obecni w siedzibie firmy, nale偶y ustali膰 (wraz z organem) mo偶liwo艣膰 przes艂uchania pracownik贸w, przy obecno艣ci prawnik贸w za po艣rednictwem wideokonferencji.
  • Nie nale偶y powo艂ywa膰 si臋 na COVID-19 jako pow贸d nie zapewnienia natychmiastowego dost臋pu do laptop贸w lub dokument贸w pracownik贸w pracuj膮cych z domu, ale raczej wsp贸艂pracowa膰 i stara膰 si臋 znale藕膰 rozwi膮zania wraz z organem. Takie rozwi膮zania mog膮 obejmowa膰 konieczno艣膰, aby pracownicy pracuj膮cy w domu uczestniczyli w przes艂uchaniu za po艣rednictwem wideokonferencji, wysy艂ali konkretne pliki do organu, a nawet udzielali zdalnego dost臋pu do swoich laptop贸w organowi, tak aby m贸g艂 przeprowadzi膰 odpowiednie wyszukiwania. Mo偶na r贸wnie偶 ustali膰, aby zewn臋trzny prawnik kontrolowa艂 ca艂y proces, jak ma to miejsce w 鈥瀗ormalnych鈥 okoliczno艣ciach.

Og贸lnie rzecz bior膮c, przestrzeganie praw procesowych w trakcie kontroli w obecnym czasie mo偶e stanowi膰 wyzwanie zar贸wno dla organ贸w, jak i zainteresowanych stron. Kontrolowane podmioty powinny by膰 jednak 艣wiadome i domaga膰 si臋 poszanowania swoich praw proceduralnych, tak jak mia艂oby to miejsce (lub mo偶naby oczekiwa膰) w tzw. normalnych czasach.

Na szali przecie偶 jest nie tylko wynik post臋powania, ale tak偶e potencjalne nadszarpni臋cie reputacji przedsi臋biorstw, np. w przypadku ujawnienia, 偶e nie wsp贸艂pracowa艂y lub przedstawi艂y wprowadzaj膮ce w b艂膮d informacje.

kompas 01

Czy zainteresowa艂 Ciebie ten temat?

Skutecznie doradzali艣my wielu Klientom w tym obszarze prawnym - pomo偶emy r贸wnie偶 Tobie!

Skontaktuj si臋 ju偶 teraz, aby uzyska膰 wi臋cej informacji i um贸wi膰 si臋 z prawnikiem: